Głód energetyczny AI zamienia przedsiębiorstwa energetyczne w akcje wzrostowe na Wall Street — a klienci mogą za to zapłacić

Trwa fuzja korporacyjna, która miałaby stworzyć największe przedsiębiorstwo energetyczne w Stanach Zjednoczonych. To tylko jedna z wielu ostatnich fuzji i przejęć w sektorze energetycznym, gdy przedsiębiorstwa elektroenergetyczne wkraczają w okres dynamicznego wzrostu.

18 maja 2026 roku NextEra Energy ogłosiła, że przejmie Dominion Energy za 66,8 miliarda dolarów.

Motorem napędowym tej i podobnych transakcji nie jest wzrost zapotrzebowania gospodarstw domowych na energię elektryczną. Chodzi raczej o rosnące zapotrzebowanie na energię dla centrów danych obsługujących systemy sztucznej inteligencji oraz dążenie do zwiększenia zysków korporacyjnych.

Jako badacz branży energetycznej staram się zrozumieć, jak i dlaczego sieć elektroenergetyczna oraz zarządzające nią firmy ulegają zmianom. W mojej książce „Brokers of Power" wyjaśniam, że główną siłą napędową w tej branży nie jest chęć poprawy usług dla odbiorców płacących rachunki ani nawet dla przemysłu pragnącego zużywać więcej energii. To inwestorzy giełdowi i firmy z Wall Street zmieniają sposób, w jaki przedsiębiorstwa elektroenergetyczne zarabiają pieniądze w USA.

Różnorodność dostawców energii elektrycznej

W każdym stanie większość firm dystrybuujących i dostarczających energię elektryczną do domów i przedsiębiorstw za pośrednictwem sieci to regulowane monopole z określonymi geograficznie obszarami obsługi. Jednak źródła tej energii są bardzo zróżnicowane.

Wiele miast, w tym całkiem dużych, czerpie energię od komunalnych przedsiębiorstw energetycznych. Wiele obszarów wiejskich korzysta z usług spółdzielni członkowskich. Organizacje te są organizacjami non-profit, których ogólnym celem jest świadczenie klientom niezawodnych i przystępnych cenowo usług energetycznych.

Jednak około 70% gospodarstw domowych w USA otrzymuje energię elektryczną od prywatnych firm. Większość z nich jest kontrolowana przez duże holdingi, takie jak NextEra Energy, którą klienci znają za pośrednictwem spółek zależnych, takich jak Florida Power and Light, oraz Dominion Energy, która prowadzi lokalne spółki zależne w Wirginii, Karolinie Północnej, Karolinie Południowej i Utah. Głównym celem tych firm jest generowanie zysków dla swoich akcjonariuszy.

Rynki regulowane i nieskrępowane regulacjami

Sposób, w jaki komercyjne przedsiębiorstwo energetyczne zarabia pieniądze, zależy od miejsca, w którym działa.

W 28 stanach rynki energii elektrycznej są tradycyjnie regulowane, co oznacza, że przedsiębiorstwo jest monopolistą posiadającym wszystko, czego potrzebuje do wytwarzania energii – od generatorów, kabli i słupów po licznik na ścianie domu. Klienci w tych stanach nie mogą wybrać dostawcy, ale ceny, jakie płacą, są ustalane przez regulatora stanowego na podstawie negocjacji z firmą. Ceny są ustalane tak, aby przedsiębiorstwo mogło osiągać zysk z inwestycji w ulepszanie systemu elektroenergetycznego – marża wynosi zazwyczaj około 10%.

Pozostałe 22 stany uznawane są za rynki zderegulowane, na których zyski nie są ograniczone, ale nie są też ograniczone potencjalne straty. Na tych rynkach firmy posiadające elektrownie konkurują ze sobą, sprzedając energię elektryczną na rynku hurtowym. W 14 stanach firma pośrednicząca kupuje energię i konkuruje o pozyskanie klientów, de facto oferując gospodarstwom domowym możliwość wyboru dostawcy energii elektrycznej. W pozostałych stanach firmy dystrybucyjne kupują energię od hurtowników i dostarczają ją swoim klientom.

Od czasu, gdy stany rozpoczęły deregulację energetyki pod koniec lat 90., przedsiębiorstwa energetyczne historycznie działające w jednym stanie rozszerzyły swoją działalność na inne stany – zarówno te z regulowanymi rynkami, jak i bez nich. Efektem są holdingi o skomplikowanych strukturach korporacyjnych i różnorodnych sposobach generowania zysków. W swoich badaniach odkryłem, że inwestorzy preferują przedsiębiorstwa energetyczne, które opanowały cztery nakładające się na siebie sposoby zarabiania pieniędzy.

1. Działalność monopolistyczna

Po pierwsze, przedsiębiorstwa energetyczne muszą skutecznie działać na terytoriach monopolistycznych.

Generalnie przedsiębiorstwa energetyczne na rynkach monopolistycznych nie mogą osiągać zysku wyłącznie ze sprzedaży energii elektrycznej. Ich zyski zależą raczej od inwestycji w infrastrukturę służącą do wytwarzania i dystrybucji energii elektrycznej. Przykładowo, jeśli firma buduje elektrownię za 100 milionów dolarów, która ma działać przez 30 lat, przedsiębiorstwo może doliczyć ten koszt plus dodatkowe 10 milionów dolarów – czyli swój 10% zysk – do rachunków klientów przez następne trzy dekady.

Przedsiębiorstwa energetyczne mają zatem finansową motywację do przewidywania, że zapotrzebowanie na energię elektryczną będzie rosło znacznie szybciej niż w rzeczywistości. Mogą wykorzystywać te prognozy do uzasadnienia nadmiernych wydatków na nowy sprzęt, taki jak kable, transformatory i podstacje, w celu obsługi przyszłych obciążeń. Koszty ponoszą płatnicy taryf, a firma osiąga swój 10% zysk, nawet jeśli nowy sprzęt okaże się zbędny.

Dla inwestorów monopolistyczne przedsiębiorstwa energetyczne zazwyczaj nie są uważane za akcje wzrostowe, ale zapewniają im niezawodne zyski i zwroty.

2. Rynki zderegulowane

Wall Street lubi również przedsiębiorstwa energetyczne, które mogą odnieść sukces na rynkach zderegulowanych, na których mogą one osiągać zyski, jeśli potrafią tanio wytwarzać energię elektryczną i sprzedawać ją po wysokich cenach. W rzeczywistości przedsiębiorstwa energetyczne doświadczają okresów szybkiego wzrostu popytu i wynikających z tego wysokich cen energii elektrycznej, po których następuje załamanie obu tych wskaźników.

Ta zmienność jest atrakcyjna dla inwestorów, którzy czują się komfortowo z ryzykiem, takich jak firmy private equity, które pożyczają pieniądze na zakup udziałów w spółkach.

Gdy takie stany jak Kalifornia rozpoczęły deregulację pod koniec lat 90., wiele przedsiębiorstw energetycznych dostrzegło możliwość zarobienia większych pieniędzy poprzez optymalne planowanie sprzedaży energii elektrycznej w celu maksymalizacji przychodów, a także planowanie zakupu i sprzedaży samych elektrowni, aby wyprzedzić zmiany rynkowe, które albo podnoszą, albo obniżają ceny energii elektrycznej. Większość firm, które próbowały tego podejścia, poniosła porażkę.

NextEra jednak odniósł sukces na rynkach zderegulowanych, rozwijając duże projekty w zakresie energii odnawialnej, które dostarczają tanią energię na rynki z rosnącym popytem na odnawialne źródła energii. Firma stosuje długoterminowe umowy naśladujące regulowane zwroty, unikając wahań typowych dla rynków zderegulowanych.

3. Fuzje i przejęcia

Kupno i sprzedaż samych elektrowni jest częścią trzeciego sposobu, w jaki przedsiębiorstwa energetyczne mogą osiągać zyski: fuzji i przejęć. To właśnie leży u podstaw przejęcia Dominion przez NextEra.

Sukces NextEra na rynkach zderegulowanych wprowadził więcej ryzyka, niż jego inwestorzy są skłonni zaakceptować.

Firma ma nadzieję, że zakup regulowanej spółki, takiej jak Dominion, która posiada monopol na dostarczanie energii elektrycznej w tym, co niektórzy nazywają „aleją centrów danych" w północnej Wirginii, pozwoli jej zrównoważyć ryzyko, poprawić rating kredytowy i pomóc w pozyskaniu funduszy na budowę kolejnej rundy infrastruktury generującej zyski, aby wesprzeć boom na centra danych.

4. Kontrolowanie regulacji

Aby to wszystko zadziałało, NextEra i Dominion muszą doskonale radzić sobie z ostatnim sposobem, w jaki przedsiębiorstwa energetyczne osiągają zyski – dominując w sferze regulacyjnej. Na Florydzie NextEra słynnie zatrudniała jednego lobbystę na każdych dwóch ustawodawców.

Kluczowa dla rentowności przedsiębiorstw elektroenergetycznych jest ich zdolność do uzyskiwania zgody regulatorów na wnioski o podwyżkę taryf, skłaniania ustawodawców do uchwalania ustaw zwiększających ich gwarantowane marże zysku oraz – jak w przypadku masowej transakcji NextEra-Dominion – uzyskiwania zgody na fuzje poprzez przekonywanie decydentów, że nie zaszkodzą dotychczasowym klientom.

Wraz z trwającym boomem budowlanym w sektorze centrów danych i rosnącym zapotrzebowaniem na energię elektryczną, przedsiębiorstwa energetyczne walczą o uprzywilejowaną pozycję, aby na tym skorzystać. Dla wielu firm oznacza to dążenie do stania się większymi podmiotami z większą siłą rynkową i lobbingową. Jednak czy większe oznacza lepsze dla klientów indywidualnych, to już zupełnie inne pytanie.

Conor Harrison, profesor nadzwyczajny geografii ekonomicznej, University of South Carolina

Artykuł przedrukowany z The Conversation na licencji Creative Commons. Przeczytaj oryginalny artykuł.

Ten artykuł został pierwotnie opublikowany na Fortune.com