Negocjatorzy USA i Iranu udają się do Dohy, ale spotkanie niepewne

Irańskie i amerykańskie zespoły negocjacyjne miały spotkać się w Dosze w tym tygodniu, jednak Iran oświadczył w poniedziałek, 29 czerwca, że żadne spotkanie nie zostało zaplanowane, gdyż weekendowe ostrzały rakietowe z obu stron wystawiły na próbę tymczasowe zawieszenie broni kończące trwającą cztery miesiące wojnę.

Prezydent USA Donald Trump wysyła swojego zięcia Jareda Kushnera oraz swojego wysłannika Steve'a Witkoffa na czele zespołu negocjacyjnego – poinformowała jego rzeczniczka prasowa Karoline Leavitt. Iran wysyła natomiast swoją delegację techniczną do Kataru w tym tygodniu, jednak rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych Esmaeil Baghaei stwierdził, że nie ma to „żadnego związku" z wizytą Amerykanów i że żadne rozmowy między obiema stronami nie zostały zaplanowane.

„W najbliższych dniach nie będziemy prowadzić żadnych rozmów negocjacyjnych na żadnym szczeblu ze stroną amerykańską" – powiedział Baghaei.

Spór o to, czy obie strony w ogóle się spotkają, uwypuklił kruchość porozumienia z 17 czerwca, mającego wstrzymać konflikt, który zakłócił globalny przepływ ropy przez Cieśninę Ormuz i stworzył polityczny problem dla Trumpa przed listopadowymi wyborami kongresowymi.

USA i Iran dały sobie co najmniej 60 dni na wdrożenie 14-punktowego memorandum of understanding, które ma przedłużyć kwietniowe zawieszenie broni, omówić irański program nuklearny i wynegocjować trwały rozejm. Postępy są jednak ograniczone, a obie strony wzajemnie oskarżają się o naruszanie uzgodnionych warunków.

Po ataku USA i Izraela na Iran 28 lutego ruch morski przez Cieśninę Ormuz – wąskie gardło, przez które przepływało wcześniej około jednej piątej globalnego handlu ropą – niemal całkowicie zamarł.

Izrael nie przystąpił do rozmów pokojowych USA-Iran i zdystansował się od porozumienia. 

Napięcia między Waszyngtonem a Teheranem skomplikowały wysiłki na rzecz zakończenia walk w Libanie, gdzie przewodniczący parlamentu Nabih Berri, sojusznik wspieranego przez Iran Hezbollahu, wyraził wątpliwości co do odrębnego, wynegocjowanego przez USA porozumienia między Libanem a Izraelem, mającego na celu wstrzymanie konfliktu.

Zamknięcie drogi wodnej spowodowało wzrost cen ropy powyżej 100 dolarów za baryłkę, napędzając globalną inflację i wywierając presję na Trumpa przed wyborami śródkadencyjnymi, które zdecydują o kontroli nad Kongresem USA, gdzie część jego partyjnych kolegów republikanów skrytykowała prezydenta za prowadzenie wojny bez upoważnienia ustawodawców.

Wysoki rangą irański urzędnik poinformował, że we wtorek, 1 lipca, odbędzie się spotkanie w Dosze, lecz w odróżnieniu od poprzednich rozmów technicznych między irańskimi i amerykańskimi zespołami w Szwajcarii, skupi się ono na zarządzaniu Cieśniną Ormuz i deeskalacji napięć.

Inny urzędnik znający plany powiedział, że techniczne zespoły USA i Iranu mają spotkać się oddzielnie z katarskimi i pakistańskimi mediatorami w środę, 2 lipca.

Trump powiedział dziennikarzom w Gabinecie Owalnym: „spotkanie w Dosze może być ważne, a może nie. Przekonamy się."

Jednocześnie podtrzymał, że „wygrywamy militarnie" i powtórzył swój warunek, że Iran musi zostać powstrzymany przed wyprodukowaniem broni nuklearnej.

Iran stara się zdobyć przewagę, demonstrując kontrolę nad cieśniną dzieloną z sąsiednim Omanem, zapowiadając pobieranie opłat od statków korzystających z tej drogi wodnej i utrudniając przepływ jednostek, które zbaczają poza wyznaczone szlaki.

USA oskarżyły Iran o uderzenie co najmniej dwóch statków handlowych pociskami rakietowymi lub dronami w ostatnich dniach i w odpowiedzi zbombardowały irańskie obiekty wojskowe. Iran z kolei wystrzelił pociski rakietowe i drony w kierunku amerykańskich baz wojskowych w Kuwejcie i Bahrajnie we wczesnych godzinach niedzielnych, 29 czerwca.

Witkoff i sekretarz stanu Marco Rubio telefonicznie poinformowali w poniedziałek członków Kongresu w sprawie Iranu. Republikański senator Steve Daines powiedział dziennikarzom, że przekazano minimum informacji, jednak mimo to ocenił rozmowę jako „konstruktywną".

Czołowy demokrata w Senacie Chuck Schumer nazwał jednak odprawę „niewystarczającą i pozbawioną szczegółów".

„Wciągając Amerykę w kosztowną wojnę, administracja Trumpa nadal nie potrafi wymienić ani jednej rzeczy, którą Amerykanie uzyskali w zamian. Sekretarz Rubio potwierdził mi natomiast, że Iran będzie czerpał miliardy z dochodów z ropy, zachowując przy tym niebezpieczną przewagę nad Cieśniną Ormuz" – powiedział Schumer.

Irański prezydent Masoud Pezeshkian oświadczył w poniedziałek, że 6 miliardów dolarów z 12 miliardów dolarów zamrożonych w Katarze aktywów zostanie uwolnionych i zwróconych Iranowi – poinformowały irańskie media państwowe.

Opisał memorandum, które obejmuje amerykańskie zwolnienia z sankcji na irański sektor naftowy i petrochemiczny, jako „wielkie zwycięstwo narodu irańskiego".

Ceny ropy wzrosły o ponad 1% po tym, jak weekendowe działania zbrojne uwypukliły kruchość porozumienia USA-Iran.

Prezydent Francji Emmanuel Macron oświadczył w poniedziałek, że współpracuje z Omanem w celu deeskalacji napięć i będzie współdziałać z partnerami przy rozminowaniu Cieśniny Ormuz.

Wiceminister spraw zagranicznych Iranu Kazem Gharibabadi odpowiedział jednak wpisem na platformie X, że usuwanie min ma być przeprowadzone wyłącznie przez Iran zgodnie z 14-punktowym planem. Ostrzegł Francję przed komplikowaniem sytuacji. – Rappler.com